Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı'nda Mekân Değişikliği

Göztepe–Maltepe Mekân Karşılaştırması

Bu çalışma, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nın Göztepe’deki mevcut mekânları ile Maltepe için önerilen alanları, fiziksel kapasite ve eğitim faaliyetlerinin sürdürülebilirliği açısından karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.

Burada mesele yalnızca toplam metrekarenin ne kadar olduğu değildir. Hangi eğitim alanlarının korunduğu, hangilerinin küçüldüğü, hangi mekânların verilen programda doğrudan karşılık bulmadığı ve atölyelerin birbirleriyle nasıl bir mekânsal ilişki içinde olduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Göztepe’deki mevcut mekânsal yapı

Göztepe’de R-1–R-26 arasında tanımlanan mekânların toplam alanı 2.213 m²‘dir.

Kapı	Mevcut mekân	Alan
R-1	Desen Atölyesi 1	58 m²
R-2	Desen Atölyesi 2	58 m²
R-3	Okuma Odası / Öğrenci Proje ve Araştırma Çalışma Etüt Odası	37 m²
R-4	Anabilim Dalı Yönetim ve Toplantı Odası	38 m²
R-5	Araştırma Görevlileri ve Kayıt Arşiv Odası	10 m²
R-6	Resim Atölyesi 1	96 m²
R-7	Resim Atölyesi 2	96 m²
R-8	Resim Atölyesi 3	96 m²
R-9a	Resim-Desen Arşiv Odası	12 m²
R-9b	Serigraf Baskı Alanı	45 m²
R-10	Grafik Atölyesi 1	48 m²
R-11	Geleneksel Sanatlar ve Perspektif Atölyesi	48 m²
R-12	Bilgisayar Tasarım Atölyesi	48 m²
R-13–14	Grafik Atölyesi 2	96 m²
R-15	Fotoğraf Atölyesi	130 m²
R-16	T.P.S.E. / Temel Sanat Eğitimi Atölyesi	130 m²
R-17	Seramik Atölyesi	130 m²
R-18–19	Heykel Atölyesi	260 m²
R-20	Özgün Baskı Atölyesi	130 m²
R-21	Tekstil Tasarımı Atölyesi	130 m²
R-22	Endüstriyel Tasarım Atölyesi	130 m²
R-23	İleri Tasarım Atölyesi / Çok Amaçlı Lisansüstü Atölye	72 m²
R-24	Bitirme Projesi, Tez Sunum ve Çok Amaçlı Toplantı Odası	67 m²
R-25	Depo / Bölüm Arşivi / Malzeme ve Sınav Evrakları Odası	30 m²
R-26	Ahşap Atölyesi	60 m²
	R-1–R-26 toplamı	2.213 m²

Bu alanlara ayrıca 142 m² Anabilim Dalı Amfisi, 250 m² Doğa Atölyesi / Açık Alan Üretim Sahası ve 300 m² Atatürk Sanat Galerisi eklenmektedir.

Anabilim Dalı Amfisi son iki yıldır onarım nedeniyle kullanılamamaktadır. Bununla birlikte mevcut mekânsal yapının değerlendirilmesinde ayrıca belirtilmesi gereken bir alandır.

Göztepe’deki yapı bu nedenle yalnızca ders yapılan atölyelerden oluşmamaktadır. Öğrenci çalışma ve araştırma alanları, arşiv, depo, toplantı, sunum, bilgisayar, ahşap ve sergi gibi farklı işlevler de bu yapı içinde yer almaktadır.

Maltepe için önerilen alanlar

Maltepe için verilen listede toplam 988 m² alan bulunmaktadır.

Kapı	Önerilen mekân	Alan
Z03	Seramik Atölyesi ve Fırın Alanı	83 m²
Z04	Özgün Baskı Atölyesi	68 m²
Z05	Heykel Atölyesi	68 m²
Z12	Resim Atölyesi	89 m²
Z13	Grafik Tasarımı Atölyesi	65 m²
Z11	Fotoğraf Atölyesi	40 m²
Z08	Perspektif ve Geleneksel Türk Sanatları Atölyesi	40 m²
Z07	Endüstriyel Tasarım Atölyesi	89 m²
129	Temel Sanat Eğitimi / T.P.S.E. Atölyesi	156 m²
130	Resim Atölyesi	63 m²
101	Resim Atölyesi	127 m²
113	Tekstil Tasarımı Atölyesi	63 m²
112	Çok Amaçlı Atölye	37 m²
	Toplam	988 m²

Burada Resim Atölyeleri üç ayrı mekân olarak korunmaktadır:

Z12 — 89 m²
130 — 63 m²
101 — 127 m²

Ayrıca Z03 Seramik, Z04 Özgün Baskı ve Z05 Heykel alanları ana yapıdan ayrı yapılarda çözülmektedir. Bu üç alanın toplamı 219 m²‘dir.

Dolayısıyla karşılaştırma yalnızca alan miktarı üzerinden değil, mekânların birbirleriyle kurduğu fiziksel ilişki üzerinden de yapılmalıdır.

Toplam alan farkı

Göztepe’deki R-1–R-26 toplamı 2.213 m², Maltepe için verilen toplam ise 988 m²‘dir.

Aradaki fark:

2.213 m² – 988 m² = 1.225 m²

Buna göre Maltepe’de verilen alan, Göztepe’deki R-1–R-26 toplamının yaklaşık %44,6’sına karşılık gelmektedir. Başka bir ifadeyle, bu iki toplam arasında yaklaşık %55,4’lük bir alan farkı bulunmaktadır.

Bu hesap yalnızca R-1–R-26 kapalı mekânları ile Maltepe’de verilen 988 m²’lik alanın karşılaştırılmasıdır. Göztepe’deki 142 m² amfi, 250 m² açık alan ve 300 m² galeri bu hesabın içinde değildir.

Atölye alanlarındaki değişim

Alan	Göztepe	Maltepe	Değişim
Desen	116 m²	—	Verilen listede karşılığı görünmüyor
Resim	288 m²	279 m²	-9 m²
Grafik	144 m²	65 m²	-79 m²
Fotoğraf	130 m²	40 m²	-90 m²
Perspektif / Geleneksel Sanatlar	48 m²	40 m²	-8 m²
T.P.S.E.	130 m²	156 m²	+26 m²
Seramik	130 m²	83 m²	-47 m²
Heykel	260 m²	68 m²	-192 m²
Özgün Baskı	130 m²	68 m²	-62 m²
Tekstil	130 m²	63 m²	-67 m²
Endüstriyel Tasarım	130 m²	89 m²	-41 m²

Tablo, değişimin bütün atölyelerde aynı olmadığını göstermektedir.

Resim Atölyelerinin toplamı Göztepe’de 288 m², Maltepe’de 279 m² olarak görünmektedir. Buna karşılık özellikle Heykel, Fotoğraf, Grafik, Özgün Baskı ve Tekstil alanlarında belirgin küçülmeler bulunmaktadır.

Bu nedenle yalnızca Resim Atölyelerinin toplam alanının büyük ölçüde korunmuş olmasına bakarak bölümün mevcut mekânsal yapısının bütünüyle korunduğu söylenemez.

Verilen listede doğrudan karşılığı görünmeyen mekânlar

Göztepe’deki bazı mekânların Maltepe için verilen 988 m²’lik listede doğrudan karşılığı görünmemektedir.

Bunlar arasında:

R-1 ve R-2 Desen Atölyeleri
R-3 Öğrenci Proje ve Araştırma Çalışma Etüt Odası
R-4 Yönetim ve Toplantı Odası
R-5 Araştırma Görevlileri ve Kayıt Arşiv Odası
R-9a Resim-Desen Arşiv Odası
R-9b Serigraf Baskı Alanı
R-12 Bilgisayar Tasarım Atölyesi
R-23 İleri Tasarım Atölyesi / Çok Amaçlı Lisansüstü Atölye
R-24 Bitirme Projesi, Tez Sunum ve Çok Amaçlı Toplantı Odası
R-25 Depo / Bölüm Arşivi / Malzeme ve Sınav Evrakları Odası
R-26 Ahşap Atölyesi

bulunmaktadır.

Bu mekânların tümü doğrudan derslik değildir. Ancak mevcut yapı içinde öğrenci çalışması, araştırma, arşiv, depolama, toplantı, sunum ve farklı üretim biçimleri için ayrılmış alanlardır.

Dolayısıyla karşılaştırmada yalnızca atölye isimlerinin bulunup bulunmadığına değil, eğitim faaliyetini tamamlayan mekânların nasıl karşılandığına da bakmak gerekir.

Atölye yalnızca ders yapılan oda değildir

Uygulamalı sanat eğitiminde atölye, öğrencinin yalnızca ders saatinde bulunduğu bir alan olarak düşünülmemelidir.

Öğrencinin çalışmasını kurması, malzemesini kullanması, çalışmayı bir süre mekânda bırakması, yeniden çalışması, öğretim elemanından görüş alması ve üretimini sunuma hazırlaması atölye kullanımının farklı aşamalarını oluşturur.

Bu nedenle bir atölyenin eğitim açısından değerlendirilmesinde yalnızca aynı anda kaç kişinin bulunabileceği değil;

çalışma alanı, malzeme alanı, depolama, devam eden çalışmaların korunması, öğretim elemanı ile çalışma ve sunum/değerlendirme koşulları

birlikte ele alınmalıdır.

Mekânsal ilişkinin değişmesi

Göztepe’deki mevcut yapı, farklı çalışma alanlarını aynı bölüm içinde bir araya getirmektedir.

Maltepe için verilen programda ise bazı alanların küçüldüğü, bazı mevcut işlevlerin listede doğrudan karşılık bulmadığı ve Seramik, Özgün Baskı ve Heykel alanlarının ana yapıdan ayrı yapılarda çözüldüğü görülmektedir.

Bu durum, alan miktarının yanı sıra atölyelerin birbirleriyle kurduğu fiziksel ilişkinin de değiştiğini göstermektedir.

Özellikle ayrı yapılarda bulunan atölyeler açısından malzeme taşınması, devam eden çalışmaların korunması ve farklı çalışma alanları arasındaki ulaşım gibi günlük kullanım koşullarının nasıl düzenleneceği ayrıca açıklanması gereken konulardır.

Açıkta kalan sorular

Bu karşılaştırmanın ardından cevaplanması gereken temel sorular şunlardır:

Göztepe’deki R-1 ve R-2 Desen Atölyelerinin Maltepe’deki karşılığı nedir?
Öğrencilerin proje, araştırma ve ders dışı çalışmalarını sürdürebilecekleri R-3 benzeri bir çalışma alanı nerede olacaktır?
Resim-Desen arşivi, bölüm arşivi, malzeme ve sınav evrakları için ayrılmış mekânların karşılığı nedir?
Bilgisayar Tasarım ve Ahşap Atölyelerinin mevcut işlevleri yeni programda nasıl karşılanacaktır?
Bitirme projeleri, tez sunumları ve toplantılar için R-24’ün karşılığı olan bir mekân var mıdır?
Seramik, Özgün Baskı ve Heykel alanlarının ana yapıdan ayrı olması durumunda malzeme, devam eden çalışmalar ve üretim süreçleri nasıl sürdürülecektir?
Yeni mekânlarda öğrencilerin devam eden çalışmalarını güvenli biçimde bırakabilecekleri alanlar nasıl sağlanacaktır?

Sonuç

Göztepe’den Maltepe’ye ilişkin bu karşılaştırma, yalnızca bir binadan başka bir binaya geçişi değil, eğitim mekânının mekânsal yapısındaki değişimi ortaya koymaktadır.

Göztepe’de R-1–R-26 arasında tanımlanan 2.213 m²’lik alanın karşısında Maltepe için verilen programda 988 m² bulunmaktadır. Aradaki fark 1.225 m², yani yaklaşık %55,4’tür.

Bunun yanında bazı atölyelerde önemli alan küçülmeleri görülmekte; bazı mevcut işlevlerin verilen listede doğrudan karşılığı görünmemekte; Seramik, Özgün Baskı ve Heykel alanları ise ana yapıdan ayrı yapılarda çözülmektedir.

Bu nedenle değerlendirme yalnızca “kaç metrekare alan verildiği” üzerinden yapılmamalıdır.

Asıl mesele, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalı’nın mevcut eğitim faaliyetlerinin, öğrenci çalışmalarının, farklı sanat alanlarının uygulama koşullarının, malzeme ve arşiv gereksinimlerinin ve bu faaliyetleri tamamlayan çalışma alanlarının yeni mekânda nasıl sürdürüleceğidir.

Bu soruların açık biçimde cevaplanması, Göztepe’den Maltepe’ye geçişin eğitim açısından ne anlama geldiğinin anlaşılması için gereklidir.

Göztepe Yerleşkesi, Resim-İş Anabilim Dalı 1980

Göztepe Yerleşkesi, Resim-İş Anabilim Dalı yerleşim planı, 1998

ders BELGELİĞİ

Yazar

Kunduz: kunduz is. zool. Kemirgenlerden, su kıyılarında yaşayan,
ev gibi kat kat güzel yuvalar ve su setleri kuran, becerikli,
derisi değerli bir hayvan (castor). T.D.K. 1959