Seçimsizleştiriliyoruz

Seçimsizleştiriliyoruz. Bu seçimsizlikte sorumluluğumu alıyorum. Bu yazı, yaşadığımız değişim anının kaydıdır. Çünkü gelecek, geçmişin tanıklığı olmadan kurulamaz. Tanıklığın olmadığı yerde geçmiş eksilir; eksilen geçmişin üzerine kurulan gelecek ise hafızasını yitirir.

Okul biz daha içindeyken terk edildi.

Kış boyunca kaloriferler ya yandı ya yanmadı. Atölyelerde montlarımızla çalıştık. Öğrenciler imece usulü kendi atölyelerine ısıtıcı temin etti. Deprem güçlendirmesi denilerek başlayan ve bir türlü bitmeyen inşaat zamanla bölüm kapılarımıza kadar dayandı.

Diğer bölümler boşaltıldı. Koridorlar sessizleşti. Öğrencilerin geride bıraktığı kitaplar, defterler ortada kaldı. Seradaki bitkiler kurudu. Okulun duvarlarını sahipsizliğin yosunları sardı.

“Bu öğrencinin görevi değil.” demeden okulda kalanlar ortak sorumluluğu paylaştık. Arada “Bu nasıl bir hoyratlık?” diye söylendik. Borular patlayarak cevap verdi; ışıklar bozularak, duvarlar dökülerek, bitkiler kuruyarak…

“Yıllar içinde oluşmuş bir eğitim ortamından ayrılmanın eşiğinde duruyoruz.”

Bir söylentiyle başlayan belirsizlik zamanla taşınma kararına dönüştü. Büyük kütüphanesiyle, bölüm kütüphanesi, kültür merkezi, reviri ve ortak yaşam alanlarıyla kampüs yavaş yavaş boşaldı. Bugün ise yalnızca bir yer değiştirmiyoruz; yıllar içinde oluşmuş bir eğitim ortamından ayrılmanın eşiğinde duruyoruz.

Çoğu zaman şehirlerde ihtiyaçlara göre düşünülmüş yapılarda yaşamayız; yaşamlarımızı yapılara uydururuz. Standartlaşmış mekânlar, zamanla standartlaşmış ilişkiler üretir. Oysa düşünülmüş yapılar, içinde gerçekleşecek yaşama göre biçimlenir.

Resim-İş Eğitimi’nin yıllardır kullandığı atölyeleri zaman içinde uygulamalı sanat eğitiminin ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Kuzeye bakan testere çatısı gün ışığını dengeli biçimde dağıtır. Koridorları doğal hava dolaşımını sağlar. Heykel, seramik ve diğer uygulamalı derslerin gerektirdiği teknik altyapı düşünülerek oluşturulmuştur. Ağaçlar dış dünyanın gürültüsünü süzer. Bunlar hem fiziksel özellikler hem de inşa edilmiş bir eğitim deneyiminin parçasıdır. Bu da üretmenin, karşılaşmanın, düşünmenin ve birlikte öğrenmenin mümkün olduğu yeni örüntülerin kurulduğu bir eğitim ortamıdır.

Şimdi daha büyük ve daha yeni bir yerleşkeye taşınıyoruz. Yeni olanın karşısında değilim. Ancak sanat eğitiminin ihtiyacı yanlızca yeni bir bina mıdır, şüpheliyim.

Çünkü Sanat eğitimi kentle kurduğu ilişkiyle, atölyesi, ışığı, karşılaşmalarıyla ve gündelik yaşamıyla bir bütündür. Yıllar içinde oluşmuş bu eğitim kültürünün, sonradan dönüştürülmüş başka bir yapıda aynı biçimde yeniden kurulup kurulamayacağını bilmiyorum. Kaygım da tam burada başlıyor.

Jacques Derrida, “arşiv” sözcüğünün kökenini arkheion kavramına bağlar. Arşiv yalnızca belgelerin saklandığı yer değildir; aynı zamanda başlangıcın ve hatırlamanın evidir. Bu nedenle bir arşivi kaybetmek yalnızca geçmişi kaybetmek değildir; gelecekte neyin hatırlanabileceğine ilişkin imkânları da kaybetmektir.

Mekânlarda biriken deneyimler, kuşaklar arasında kurulan görünmez bağlar kesintiye uğradığında kaybettiğimiz yalnızca bir yapı değildir. Dayanaklarımız eksilir. Düşünme biçimlerimiz ve his dünyamız da yoksullaşır.

Biz her perşembe Yaz Notları‘nda okulda buluşmaya devam ediyoruz. Fidelerimizi suluyor, eğitim, sanat ve hayat üzerine konuşuyoruz. Geçen hafta okulun yaşlı ağaçlarından küçük bir parça aldım. Bana Miyazaki’nin Laputa‘sını hatırlattı. Bazen bir çağrışım, bir çağrışımın hem azı hem de fazlasıdır.

Bir okul, birlikte üretenlerin, öğrenenlerin ve birbirinden güç alanların ortak hafızasıdır.

Bugün savunduğum şey eski bir yapıyı korumak değildir. Savunduğum; Türkiye’nin sanat eğitimi tarihinde oluşmuş önemli bir eğitim ortamının, kamusal belleğinin ve birlikte üretme kültürünün korunabilmesidir.

**Çünkü bazı mekânlar yalnızca duvarlardan oluşmaz. İçlerinde zaman birikir. O zaman dağıldığında, aynı plan yeniden çizilse bile aynı eğitim ortamı kendiliğinden geri gelmez.**

*Dayanışmanın yanındayım.*