Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalları Neden Güç Kaybediyor?

Geçtiğimiz günlerde Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalının kapatılarak öğretim üyelerinin Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Resim Bölümüne aktarılması, ilk bakışta yalnızca kurumsal bir yeniden yapılanma kararı gibi görülebilir.
Oysa bu gelişme tek başına değerlendirilmemelidir.

Çünkü bu ilk örnek değildir.

Son yıllarda farklı üniversitelerde benzer gelişmeler yaşandı. Bazı Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalları öğrenci alamaz hâle geldi. Bazılarının kontenjanları sıfırlandı. Bazıları başka fakültelere aktarıldı, bazıları ise fiilen işlevsizleşti. Her olay kendi gerekçesiyle açıklandı. Ancak bütün örnekler birlikte okunduğunda ortak bir tablo ortaya çıkıyor.

Türkiye’de Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalları ani bir kriz yaşamıyor; uzun yıllardır biriken yapısal sorunların görünür hâle geldiği bir döneme giriyor.

Bu nedenle bugün tartışılması gereken yalnızca bir bölümün kapanması değildir. Asıl soru şudur:

Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalları gerçekten neden bu noktaya geldi?

Bu soruya yalnızca “kontenjanlar dolmadı”, “öğretmen atamaları azaldı” ya da “öğrenci ilgisi düştü” diyerek cevap vermek mümkün değildir. Bunların her biri gerçektir; ancak tek başına açıklayıcı değildir. Bunlar, daha uzun süredir devam eden bir dönüşümün görünen sonuçlarıdır.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında sanat eğitimi yalnızca güzel sanatlar alanına yönelik bir yatırım olarak görülmedi. Sanat, çağdaş bireyin yetişmesinde temel unsurlardan biri olarak kabul edildi. Bu anlayış içinde “Resim-İş” adı da rastlantıyla ortaya çıkmadı. Buradaki “iş” sözcüğü yalnızca el becerisini değil; üretmeyi, malzemeyle düşünmeyi, tasarlamayı ve estetik bilgiyi günlük yaşamla ilişkilendirmeyi ifade ediyordu. Amaç yalnızca resim yapan bireyler yetiştirmek değildi. Amaç, sanat yoluyla düşünebilen ve bunu eğitim ortamına taşıyabilecek öğretmenler yetiştirmekti.

Bu nedenle Resim-İş Eğitimi Anabilim Dalları, sanat eğitimi ile öğretmen yetiştirme anlayışının kesiştiği özgün kurumlar olarak gelişti.

Ancak zaman içinde bu özgün konum giderek zayıflamaya başladı.

Öğretmen yetiştirme sistemi farklı dönemlerde yeniden düzenlendi. Pedagojik formasyon uygulamaları değişti. Öğretmenlik hakkı farklı fakülte mezunlarına açıldı. Üniversiteye giriş sistemi yeniden şekillendi. Öğretmen atamaları daraldı. Her karar kendi gerekçesi içinde değerlendirilebilir. Ancak bütün bu değişiklikler birlikte düşünüldüğünde, Resim-İş Eğitimi Anabilim Dallarının tarihsel konumu giderek belirsizleşti.

Bir başka kırılma da öğrenci profilinde yaşandı. Bazı üniversitelerde özel yetenek sınavlarına başvuran aday sayısı azaldı. Bazılarında kontenjanlar boş kaldı. Bazı programlar öğrenci alamadığı için eğitim faaliyetlerini sürdüremez hâle geldi.

Mezuniyet sonrasında da benzer bir tablo ortaya çıktı. Görsel Sanatlar öğretmeni atamalarının sınırlı kalması nedeniyle çok sayıda mezun farklı sektörlere yöneldi. Eğitim sistemi, yetiştirdiği insan kaynağını aynı ölçüde eğitim sisteminin içinde değerlendiremedi.

Bütün bunlar önemlidir.

Ancak yine de tek başına yeterli değildir.

Çünkü sanat eğitimi yalnızca yönetmeliklerle açıklanamaz.

Bir üniversitenin ders planı eksiksiz olabilir.

Kadro sayısı yönetmeliklere uygun olabilir.

Kalite güvence raporları hazırlanabilir.

Akreditasyon süreçleri başarıyla tamamlanabilir.

Fakat bütün bunlara rağmen eğitim zayıflayabilir.

Özellikle sanat eğitiminde belirleyici olan yalnızca resmî müfredat değildir. Uluslararası sanat eğitimi literatürü uzun yıllardır aynı noktaya dikkat çekmektedir. Başarılı programları ayakta tutan yalnızca ders içerikleri değildir; atölye kültürü, ortak üretim ortamı, eleştiri geleneği, akademik etkileşim, kurumsal hafıza ve yaşayan eğitim kültürüdür.

Sanat eğitimi büyük ölçüde birlikte çalışılarak öğrenilir.

Birlikte üretilerek öğrenilir.

Birlikte tartışılarak öğrenilir.

Bu nedenle eğitimin en belirleyici unsurlarından bazıları ders programlarında yazmaz.

Koridorlarda oluşur.

Atölyelerde gelişir.

Kurum kültürünün içinde yaşar.

Tam da bu nedenle bugün yaşanan dönüşümü yalnızca kontenjanlarla açıklamak eksik kalmaktadır.

Asıl soru şudur:

Bu kurumlar zaman içinde yalnızca öğrenci mi kaybetti, yoksa onları ayakta tutan eğitim kültürü de aşınmaya mı başladı?

Bu sorunun cevabı yalnızca Resim-İş Eğitimi için değil, yükseköğretimin tamamı için önemlidir. Çünkü eğitim kurumları yalnızca binalardan, yönetmeliklerden ve ders planlarından oluşmaz. Onları yaşatan, ortak bir eğitim anlayışı, üretim kültürü ve akademik sorumluluk duygusudur.

Kastamonu Üniversitesi’nde yaşanan gelişme bu uzun hikâyenin son halkalarından biridir.

Asıl mesele ise bundan sonrasıdır.

Türkiye, sanat öğretmeni yetiştiren kurumlarını yalnızca kontenjan, bütçe ve istihdam verileri üzerinden değerlendirmeye devam mı edecektir?

Yoksa bu kurumların, ülkenin estetik düşünme kapasitesini, görsel kültürünü ve yaratıcı eğitim anlayışını taşıyan temel yapılar olduğunu yeniden hatırlayacak mıdır?

Çünkü bir bölüm kapandığında yalnızca bir akademik birim kaybolmaz.
Eğer o bölümün taşıdığı eğitim anlayışı da kaybolursa, yeniden açılacak binalar aynı geleneği kendiliğinden geri getiremez.

Bugün asıl tartışılması gereken de budur.

Resim-İş Eğitimi Anabilim Dallarının yaşadığı sorun, yalnızca birkaç bölümün geleceğiyle ilgili değildir.

Bu sorun, Türkiye’nin sanat eğitimi fikrini nasıl tanımladığı ve geleceğe nasıl taşımak istediğiyle ilgilidir. Bu nedenle cevap aranması gereken soru, kaç bölümün kapandığı değil; sanat eğitimini yaşatan eğitim kültürünün nasıl yeniden güçlendirileceğidir.

ders BELGELİĞİ, 14 Temmuz 2026

Yazar

Kunduz: kunduz is. zool. Kemirgenlerden, su kıyılarında yaşayan,
ev gibi kat kat güzel yuvalar ve su setleri kuran, becerikli,
derisi değerli bir hayvan (castor). T.D.K. 1959