24.BELGELİK Sergisi Hakkında Prof. İNSEL İNAL ile Söyleşi

24.BELGELİK söyleşileri, sanatçı ve akademisyen İnsel İnal’ı ağırladı. Zekeriya Ezelhan moderatörlüğünde gerçekleşen söyleşide hocamıza sergi hakkındaki düşünceleri soruldu.

-24. BELGELİK sergisinde İnsel Hocamızla birlikteyiz. Hocam, tekrardan hoş geldiniz. Öncelikle sergi hakkında görüşlerinizi almak istiyorum.

İnsel İnal: Öncelikle ben teşekkür ederim. Ders BELGELİĞİ her zaman takip ettiğimiz ve feyz almaya çalıştığımız küçük bir yapı. Ama içinde büyük bir külliyatı barındırıyor. Dolayısıyla her seferinde Avni Hoca’nın ve öğrencilerinin çalışmalarının içinde bulunduğumda yeni bir şeyler öğreniyorum. Ben de yararlanıyorum. Öğrenciler kadar olmasa da Avni Hoca’nın deneysel amaçlı çalıştığı ve başlattığı bu yapıdan çok fazla şey öğreniyoruz.Özellikle bu sergide de küçük küçük deneysel girişimler, yaklaşımlar veya tecrübeler hakikaten bu büyük sergiyi oluşturmuş. En başta yumurta meselesi… İlk etapta hiçbir şey anlamamış olsa da insan, baktıkça içinde çok fazla şey görüyor ve en temel meseleden nasıl bir atölye üretim sürecinin başlatıldığına tanık oluyorum.Mesela buradaki işlerde de öyle. Yani şu işlerin çıkması hakikaten işte koza, yumurta veya üreme gibi fikirlerin oluşması çok heyecan verici. Çok güzel.

-Çok güzel hocam. Zaten sizin de tecrübeleriniz belli. Anladığım kadarıyla daha önceki BELGELİK sergilerine de geldiniz.

İnsel İnal: Evet, takip etmeye çalışıyorum. Ders BELGELİĞİ atölyesinden mezun öğrencim Selin Yağmur Sönmez burada. Sanatta yeterlilikte danışmanlığını yapıyorum. Dolayısıyla onun sayesinde de takip etme şansım oluyor.Burada aynı zamanda diğer paralelde başka bir sergi açtı öğrencileriyle. Selin bana haber veriyor. Bir de altyapısını, bilgilerini bana verdiği için daha iyi kavrayabiliyorum. Sergide ne oluyor, kimin ne derdi var, ne tür üretimler yapılıyor veya hangi fikirlerin üzerine neler inşa ediliyor konularında biraz daha avantajlı oluyorum sergiyi gezerken.

– Bu sergi diğer ders BELGELİĞİ sergilerinden farklı mı sizce? Olumlu ya da olumsuz bir eleştiri, görüş olabilir.

İnsel İnal: Evet… Düşünmemiştim galiba. Farklı. Çünkü diğer sergilerde daha az vakit geçiriyordum. Bu sergi bayağı uzun sürdü, ben de uzun zamandır buradayım. Habire işlere bakıyorum, inceliyorum.Öğrenciler her işin başında. Onlar benimle işlerini anlatmak üzerine kontak kurdular. Onları da dinleme fırsatım oldu. Galiba diğer sergilerde bu olmuyordu. Bir de ben diğer sergilerde açılışlara gelmiyordum, sonrasında gidiyordum.Ama böyle konvansiyonel, fentür resim mantığının dışında daha bağlamlar üzerine kurgulanmış, var olan gerçeklerin yeniden gösterilmesi veya yeniden hissettirilmesiyle ilgili çalışmalar var. Hassasiyetleri bu anlamda işlerin çok daha derin ve çok daha katmanlı.Bu sergideki işleri ben öyle değerlendirdim. Hakikaten tek tek “Bu kimin işi?” diye Avni Hoca’ya sordum mesela. Bu işi öğrenci yaparken aklında ne konusu vardı da bu çocuk bunu yaptı? Hangi ödev verildi ya da hangi şeyin vurgulanması istendi de bu çalışma ortaya çıktı diye düşündüm.Şaşırtıcı işler vardı gerçekten. Galeride olsa bu sergi bu kadar olur yani. Gayet güzel işler vardı.

-Aslında çok güzel bir noktaya parmak bastınız. Ben de tam olarak onu söylemek için bu konuyu açtım. Genelde şöyle eleştiriler alıyorduk: Konular hep aynı olduğu için tekrar eden üretim varmış ve tüm sergiler birbirini tekrar ediyormuş gibi eleştiriler alıyorduk.Benim içinde bulunduğum yaklaşık 4. BELGELİK sergisi ve benim için içerideyken öyle gelmiyor. Çünkü konular farklı ama sizin de dediğiniz gibi çok farklı noktalara gidebiliyor çalışmalar.Siz geçmiş sergilerle tekrar ettiğini düşünüyor musunuz 24. BELGELİK sergisinin?

İnsel İnal: Şimdi bu eleştiri alma meselesi bana çok garip geldi. Çünkü sonuçta bu adı üstünde Ders BELGELİĞİ, yani bir ders sürecinin gösterilmesi.Aslında bu sergi bir belgelik niteliğinde; yani bir belge olarak o süreci, o zamanın belgesi olarak burada döküm görüyoruz, çıktı görüyoruz.Dolayısıyla ben de haklı olarak diyorum ki mesela bu işi görüyorum ve bu işin süreci neydi? Ders esnasındaki süreci neydi? Bakılması gereken bence dersteki sürecin ne olduğunu tersten giderek anlamaya çalışmak. Ben böyle değerlendiriyorum.Yani galerideki bir sergiyi gezer gibi değil de daha derinlikli bakmak gerekiyor. Bu iş üretilirken neden ilham alındı? Hangi kavramlar, hangi bağlamlar, hangi kitaplar, hangi düşünceler üzerine düşünülerek bu işler üretildi? Bu konular beni daha çok ilgilendiriyor. O nedenle “Bu eleştiri aldı, hepsi aynıydı” gibi bir yaklaşım bana çok doğru gelmiyor.Kolay değil bir ders yapmak, o dersten de bu kadar iş çıkartmak. Öğrenciler değişiyor, dönem değişiyor, kuşakların kafa yapısı değişebiliyor.Aynı konu bile olsa, benim 10 senelik öğrencilerimle aynı dersi veriyor olsam bile şu anki yaklaşımlar yeni öğrenci kafasıyla farklı olabiliyor. Dolayısıyla dersler aynı da olsa, sergiler aynı da olsa yine de bu iş devam etmeli.Evet, soruya gelelim: Bence bu sergi daha farklı. Çok deneysel şeyler var. Değişik malzemelerle değişik ilişkilendirmeler yapılmış.Hiç yan yana gelmeyecek iki, üç, dört malzeme bir arada kullanılmış. Mesela sergide iğneli bir iş var. Üzerinde bayrak gibi gözüken bir ev var.Bunların yaklaşımları bana gerçekten büyük bir hassasiyet içerdiğini düşündürtüyor. Bu dersin ötesinde öğrenciler bu sergide daha sanatçı gibi gözüktüler.

-Teşekkür ederim hocam. Son bir sorum olacak size. Siz bu sergide öğrencilerin sürecini de hissedebildiniz mi?

İnsel İnal: Evet, onu kastediyorum. Şu koridor çok uzun. Ben en baştaki işle sondaki iş arasındaki ilişkiyi görebiliyorum. Ama o da bence dersin sağladığı bütünlükle alakalı diye düşünüyorum.Dolayısıyla sergide bir bütünlük ve ilişki var işler arasında. O açıdan bence gayet başarılı olduğunu düşünüyorum.Keşke bu sergi Pera Museum’nda sergilenebilse. Çünkü Pera, öğrencilere sergi için yerler açıyordu bir zamanlar. Akdeniz Üniversitesi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi geldi.Yani bu sergi gerçekten orada olmalı. Öğrenciler için de iyi olur.

– Teşekkür ederiz hocam. Tekrardan hoş geldiniz. Umarım keyif almışsınızdır sergimizden.

İnsel İnal: Keyif aldım, güzeldi. Herkesin eline sağlık.

Söyleşi: Zekeriya Ezelhan